mon qua cua cac dao si
Một đô la tám hào bảy xu. Tất cả chỉ có thế. Trong đó sáu hào là tiền xu. Những đồng xu cuối cùng dành dụm được bằng cách cò kè ráo riết với lão chủ hiệu tạp hóa, người bán rau, ông hàng thịt cho đến lúc phải nóng dát lên vì thái độ thầm dè bủi là keo kiệt do cái lối mặc cả quá chặt chẽ ấy gây ra. Đó là lần Đêla đếm đi đếm lại số liền ấy. Một đô la tám hào bảy xu. Thế là ngày mai đã là Nôem rồi.
Rõ ràng là chẳng còn làm được gì khác ngoài việc gieo mình xuống chiếc giường nhỏ tồi tàn mà gào khóc. Và Đêla đã làm như vậy. Tình cảnh này khiến người ta phải triết lý rằng cuộc đời chỉ toàn là những tiếng nức nở, những tiếng khóc thét và những nụ cười, trong đó những tiếng khóc thét chiếm nhiều hơn cả.
Trong lúc bà chủ nhà đang nguôi dần từ cái nức nở chuyển sang thút thít, mời bạn hãy ngó qua căn buồng. Một căn buồng thuê tám đô la một tuần với cả đồ đạc. Đúng ra, không phải là không thể mô tả được căn buồng, nhưng chắc chắn là nó phải đề phòng đội cảnh sát bắt ăn mày đến kiểm soát.
(...một đoạn mô tả căn buồng ...)
Đê la đã thôi không khóc nữa và túm lấy núm bông đánh phấn sửa sang lại đôi má. Cô đứng bên cửa sổ, ủ rột nhìn một con mèo xám đang đi trên một hàng rào màu xám trong cái sân xũng màu xám xịt. Ngày mai đã là Nôen rồi, thế mà cô chỉ có một đô la tám hào bảy xu để mua một món quà tặng Gim. Cô đã hết sức dành dụm từng xu một hàng bao nhiêu tháng trời. Vậy mà kết quả chỉ được có thế. Hai mươi đô la một tuần chẳng được mấy nỗi. Chỉ tiêu đã vượt mức cô dự tính. Bao giờ cũng vậy. Chỉ có một đô la, tám hào bảy xu để mua quà tặng Gim. Gim của cô. Cô đã bỏ ra không biết bao nhiêu giờ sung sướng dự tính mua một cái gì thật đẹp cho Gim. Một cái gì đẹp, hiếm, có giá trị thật sự, một cái gì có thể tạm xứng đáng với vinh dự được là của Gim.
Trong phòng giữa hai cửa sổ có gắn một tấm gương dài. Có lẽ các bạn đã từng trông thấy một cái gương dài gắn vào tường trong một căn buồng giá thuê tám đô la một tuần. Một người thật mảnh dẻ và thật nhanh nhẹn, có thể có được một ý niệm khá chính xác về dung mạo của mình bằng cách ngắm bóng mình qua một loạt hình ảnh phản chiếu rất nhanh trên gương thành những vệt dài. Đêla thanh mảnh nên đã nẵm vững được nghệt thuậ soi gương ấy.
Bỗng cô rời cửa sổ quay ngoắt lại đên đứng trước gương. Mắt cô sáng lên long lanh, nhưng chỉ ahi mưoi giây sau, sắc mặt cô đã tái nhợt. Cô vội xổ tóc ra cho xõa xuống.
Xin nói rắng vợ chồng Giêm Đilinghêm Iong có hai vật sở hữu mà cả hai đều rất đỗi tự hào. Một là chiếc đồng hồ vàng của Gim đã từng là của chà và của ông nội anh. Hai là bộ tóc của Đêla. Giả sử như nữ hoàng xứ Seba sống ở căn phòng bên kia đường phố hẹp như một ống thông hơi thì có ngày Đêla sẽ xõa tóc hong khô trước cửa sổ để hạ giá trị tất cả những châu báu, tặng phẩm của nữ hoàng. Ví thử vua Xalomon là bác gác cửa, co kho tàng của cải chất đầy dưới hầm thì mỗi lần đi qua Gim sẽ rút đồng hồ được thấy nhà vua bứt râu vì ghen tị.
Cho nên lúc này bộ tóc đẹp của Đêla xõa xuống, gợn sóng và óng ả như một thác nước màu đen. Tóc dài tới tận quá đầu gối và hầu như tạo thành một chiếc áo dài cho cô vậy. Rồi Đêla lại run run cuộn vội tóc lên. Cô ngập ngừng trong giây lát và đứng im, một hai giọt nước mắt nhỏ xuống tấm thảm đỏ đã sờn.
Cô khoác vôi chiêc áo cú màu nâu, chụp vội chiếc mũ cũ màu nâu lên đầu. Tà váy tung lên, khóe mắt vẫn còn hai tia sáng long lanh, cô như bay ra khỏi phòng, bay xuống cầu thang, ra phố.
Nơi cô dừng lại có một tấm biển đề "Bà Xôphroni. Hàng bằng tóc đủ loại". Đêla chạy một mạch lên cầu thang, rồi trấn tĩnh lại, thở hổn hển. Bà chủ to béo, trắng bệch, lạnh lùng, trông chẳng có vẻ gì giống cái tên "Xôphroni":
- Bà có mua tóc của tôi không? - Đêla hỏi.
- Tôi mua- bà chủ đáp. Chị bỏ mũ ra cho tôi xem tóc chị thế nào.
Cái thác nước màu nâu đổ xuống gợn sóng.
- Hai mươi đô la, bà chủ vừa nói vừa nâng mớ tóc lên với một bàn tay thành thạo.
- Bà đưa tiền cho tôi nhanh lên- Đêla nói.
Ôi, hai tiếng đồng hồ sau đó đã trôi qua trên đôi cánh màu hồng. Xin các bạn hãy bỏ quá cho cái lối ví von lộn xộn ấy. Cô xục xạo các cửa hàng để tìm quà mua tặng Gim.
Cuối cùng, cô đã tìm thấy. Rõ ràng là người ta đã làm ra nó để dành cho Gim chứ không phải một ai khác. Không có gì sánh được với nó ở bất cứ một cửa hàng nào. Mà cô thì đã lục lọi tung bành tất cả các cửa hàng rồi. Đó là một chiếc dây đeo đồng hồ bằng bạch kim, kiểu giản dị và thanh nhã, tự thực chất của nó thôi đã nói lên đầy đủ giá trị của nó rồi, chứ không phải vì cái lối trang sức hào nhoáng bên ngoài, mọi vật quý đều phải như thế.Ngay cả với chiếc đồng hồ của Gim nó cũng xứng đáng. Vừa nhìn thấy nó, cô biết ngay rằng nó phải là của Gim. Nó cũng giống như Gim, trầm tĩnh và quý giá. Sự mô tả này hợp với cả hai. Cô đã phải trả mất hai mươi mốt đô la, rồi hối hả trở về nhà với 87 xu còn lại. Có chiếc dây này móc vào đồng hồ, Gim có thể đàng hoàng xem giờ trước bất kì một ai. Chiếc đồng hồ quý giá là thế, vậy mà nhiều khi anh ấy cũng phải len lén xem giờ vì không có dây, anh phải dùng một mẩu dây da cũ.
Khi Đê la về đến nhà thì cảm giác say sưa của cô đã phần nào nhường chỗ cho dè dặt và lý trí. Cô lấy cái cặp uốn tóc ra, đốt bếp hơi lên và bắt tay vào việc sửa sang lại những tàn phá do lòng rộng rãi cộng với tình yêu đã gây ra. Việc này bao giờ cũng là một công viêc to tát, các bạn ạ, một công việc khổng lồ.
Bốn mươi phút sau, đầu cô đã như đầy những móc tóc loăn xoăn xoắn vào nhau, khiến cô giống hệt một cậu học trò lười hay trốn học. Cô nhìn bóng mình trong gương một hồi lâu, chăm chú và xét nét.
"Nếu Gim không giết mình trước khi nhìn lại mình lần thứ hai - cô tự nhủ - thì anh ấy sẽ bảo mình giống một cô gái của đội hợp sướng ở Đảo Côni (nơi giải trí thường xuyên bình dân của Nui Yooc). Nhưng mình làm gì được, ôi mình có thể làm gì được với một đô la tám hào bảy".
Đến bây giờ cà phê đã pha xong, chảo đã đặt lên lò, đã nóng và sẵn sàng để rán món sườn.
Gim không bao giờ về chậm. Đê la gập chiếc dây đeo đồng hồ trong lòng bàn tay và ngồi vào góc bàn, chỗ gần cử mà Gim thường vẫn đi vào. Rồi còn nghe tiếng bước chân ở tầng dưới, trên cầu thang thứ nhất và trong giây lát mặt cô tái nhợt. Cô thường có thói quen cầu nguyện thầm về những việc đơn giản nhất hàng ngày và lúc này cô thì thầm: "Lạy chúa hãy làm cho anh ấy nghĩ rằng con vẫn đẹp".
Cửa mở, Gim bước vào rồi đóng cửa lại, trông anh gầy gò và rất nghiêm trang . Tội nghiệp, mới có hai mươi hai tuổi đầu mà anh đã phải nặng gánh gia đình. Anh cần một chiếc áo khoác mới, lại găng tay nữa anh cũng không có.
Gim dừng lại đứng bên cửa, đứng im không nhúc nhích như một con chó săn khi đánh hơi thấy chim cun cút. Mắt anh nhìn Đê la không hiểu được, làm cô hoảng sợ không phải là giận dữ, hay ngạc nhiên, hay trê trách, cũng chẳng phải là kinh tởm bay bất cứ thứ tình cảm mà cô đã chuẩn bị chờ đón. Anh chỉ gương mắt nhìn cô trừng trừng với cái vẻ lạ lùng ấy.
Đê la vùng dậy rời khỏi bàn, đến bên chồng:
-Gim, anh yêu quý - cô kêu lên - Đừng nhìn em như thế. Em đã cắt tóc bán rồi, vì em không thể nào sống qua được một Nôen mà không có chút quà gì để tặng anh. Rồi tóc em sẽ mọc lại, anh đừng giận em, anh nhé! Em buộc lòng phải làm như thế. Tóc em mọc nhanh lắm. Thôi, Gim, anh hãy nói "Chúc mừng Nôen" đi, và chúng ta hãy vui lên. Anh biết không, em đã mua tặng anh một món quà rất tuyệt, một món quà rất đẹp, rất tuyệt.
- Em đã cắt tóc mất rồi à? - Gim hỏi như rặn ra từng lời, tựa hồ anh vẫn chưa nắm được sự việc hiển nhiên ấy ngay cả sau khi suy nghĩ rất vất vả.
- Đã cắt tóc và đã bán rồi. - Đê la nói - Dẫu sao anh vẫn yêu em chứ? Không còn tóc em vẫn là em kia mà, phải không anh?
Gim nhìn quanh phòng một lát lạ lùng.
- Em bảo em đã bán tóc đi rồi à? - anh hỏi, vẻ gần như ngớ ngẩn.
- Anh tìm làm gì - Đê la nói- Bán rồi, em đã nói với anh là bán mất rồi mà. Đêm nay là đên Nôen anh ạ. Hãy yêu am vì em bán tóc đi là vì anh đấy.- Rồi cô nói tiếp, giọng bỗng nhiên nghiêm trang và dịu dàng - Tóc trên đầu em hạo chăng còn có thể đếm được, nhưng không ai có thể đếm được tình yêu của am đối với anh Gim, em đi rán sườn nhé!
Gim như chợt tỉnh khỏi cơn mê. Anh ôm lấy Đê la của anh , trong mười giây đồng hồ, chúng ta hãy kín đáo quay đi phía khác xem xét một vật gì đó không quan trọng mấy. Tám đô la một tuần hay một triệu năm, có gì khác nhay kia chứ? Một nhà toán học hoặc một nhà thông thái sẽ cho bạn một câu trả lời sai. Các đạo sĩ đã đem những món quà quý tới, nhưng trong số đó không có món quà ấy. Điều khẳng định tối mò này sẽ được làm sáng tỏ dưới đây.
Gim lấy trong túi áo khoác ra một gói nhỏ, ném lên bàn và hỏi:
- Không, Đê la ạ, đừng hiểu lầm về vanh. Anh không hề có ý nghĩ cho rằng mộ kiểu cắt tóc, một kiểu cạo hay một kiểu gội có thể làm cho anh bớt yêu em của anh đi một chút nào. Nhưng nếu em mở cái gói này ra em sẽ thấy tại sao lúc đầu làm anh sững sờ như thế.
Những ngón tay trắng trẻo nhanh nhẹn cắt đứt sợi dây buộc và xé giấy gói. Tiếp theo là một tiếng rú vui mừng đến cực độ, rồi hỡi ôi, sau đó là một sự biến đổi mau lẹ vốn dĩ của nữ giới chuyển sang những giọt nước mắt xúc động và những tiếng rên rỉ, đòi hỏi cị chủ nhà phải sử dụng ngay tất cả mọi khả năng an ủi, dỗ dành của mình.
Vì rằng nắm trên bàn tay kí là những chiếc lược. Một bộ lược dùng để cài hai bên và đằng sau. mà Đê la đã say mê từ lâu trong một cửa hàng ở Brotue. Những chiếc lược tuyệt đẹp, bằng đồi mồi thật, viền nạm đá quý, đúng là thứ để cài lên trên bộ tóc đẹp đã mất. Đó là những chiếc lược rất đắt tiền, Đê la biết vậy và cô chỉ dám tơ tưởng, ao ước trong lòng mà không hề có một chút hy vọng nào có được những chiếc lược ấy. Và bây giờ, chúng đã là của cô, nhưng những bím tóc đáng lẽ được trang điểm bằng những đồ trang sức hằng khát khao ấy thì lại không còn nữa.
Nhưng Đê la vẫn ôm lấy những chiếc lược vào lòng và mãi về sau cô mới ngước đôi mắt mờ lệ nhìn lên và mỉn cười nói:
- Tóc em mọc nhanh lắm, anh Gim ạ!
Bỗng cô choàng bật dậy như một con mèo phải bỏng kêu to "Ôi, ôi!"
Gim vẫn chưa trông thấy món quà tuyệt đẹp tặng anh. Cô vội xòe rộng bàn tay chìa ra, chất kim loại mờ mờ quý giá như được nhiệt tình rạng rỡ và sôi nổi của cô rọi vào, sáng lóe lên.
- Trông đẹp đấy chứ, có phải không Gim? Em đã đi lùng khắp thành phố mới tìm được đấy. Từ nay anh sẽ phải xem giờ mỗi ngày hàng trăm lần đấy nhé. Anh đưa đồng hồ đây cho em. Em muốn đeo sợi dây này vào, nó sẽ như thế nào? Gim không làm theo lời Đêla mà lại lăn ra giường, chắp hai bàn tay sau gáy, mỉm cười bảo:
- Đê la, ta hãy dẹp những món quà Nôen của chúng ta lại, để chúng đấy một thời gian. Những món quà ấy đẹp quá chưa thể dùng ngay bây giờ được. Anh đã bán chiếc đồng hồ để lấy tiến mua lược cho em rồi. Nào bây giờ thì em hãy rán sườn đi, được không?
Như các bạn đều biết, các vị đạo sĩ là những con ngừoi khôn ngoan, khôn ngoan tuyệt vời, đã mang quà đến tặng đức chúa hài đồng nằm trong máng lừa. Các vị ấy đã phát minh ra nghệ thuật tặng quà Nôen. Các vị ấy là những con người khôn ngoan, nên nhât định là quà của các vị ấy cũng khôn ngoan, đem sao chép lại còn có thể có ưu điểm là đổi trác được. Ở đây tôi đã kể lại một cách vụng về cho các bạn nghe câu chuyện không có gì là ly kỳ về hai đứa trẻ ngốc nghếch sống trong một căn buồng nhỏ, đã hy sinh cho nhau một cách chẳng khôn ngoan tí nào những của cải quý giá nhất trong nhà. Nhưng để nói một lời chót với các kẻ khôn ngoan thời buổi ngày nay, ta hãy khẳng định rằng trong số tất cả những người tặng quà thì hai người ấy là những người khôn ngoan nhất. Trong số tất cả những người tặng và người nhận quà những ngừoi như họ cũng là những người khôn ngoan nhất. Ở bất cứ đâu họ cũng chính là những người khôn ngoan nhất. Họ chính là những đạo sĩ.